Art talk with Marina Vranopoulou

Πώς μοιάζει μια 'ιδανική μέρα' στη ζωή σας μέσα στην γκαλερί;

Η ιδανική μου μέρα ξεκινά κοντά σε καλλιτέχνες, με ένα στούντιο visit, όπου μου παρουσιάζουν νέες ιδέες ή δουλειές τους. Εκεί συχνά βρίσκω μικρά "παράθυρα" για να συμβάλλω κι εγώ —είτε με δημιουργική κριτική είτε με ενθάρρυνση και εμψύχωση. Αυτές οι συναντήσεις με γεμίζουν, γιατί νιώθω ότι συμμετέχω έμπρακτα στη διαδικασία της τέχνης.

Παράλληλα, στις 11 ανοίγει η γκαλερί. Μου δίνει χαρά όταν έρχεται κόσμος, όχι μόνο οι γνώστες, αλλά και άνθρωποι «τεχνοπερίεργοι» που θέλουν να γνωρίσουν τις εκθέσεις μας. Η αλληλεπίδραση μαζί τους είναι σημαντική, γιατί η τέχνη αποκτά ζωή μέσα από τον διάλογο.

Και το ιδανικό φινάλε της μέρας είναι να γυρίζω στα γραφεία και να βλέπω τις δουλειές να προχωρούν ομαλά: όλη η ομάδα να δουλεύει με ενθουσιασμό πάνω σε εκθέσεις και πρότζεκτ που μας εμπνέουν. Για μένα, αυτή η ισορροπία –δημιουργική επαφή με καλλιτέχνες, διάδραση με το κοινό και συλλογική δουλειά με την ομάδα– είναι η ουσία μιας τέλειας μέρας σε μια γκαλερί.

Πώς έχει αλλάξει το τοπίο της αγοράς τέχνης τα τελευταία χρόνια;

Από το 2022 και μετά, στη διεθνή αγορά παρατηρείται μια σημαντική ύφεση σε σχέση με τα χρόνια της πανδημίας, όταν η αγορά τέχνης γνώριζε τεράστια άνθηση. Δεν ξέρω αν πρέπει να το χαρακτηρίσουμε πραγματική ύφεση ή περισσότερο μια «διόρθωση», καθώς τότε τα πράγματα ήταν υπερβολικά καλά, σχεδόν μη ρεαλιστικά.

Παράλληλα, στην Ελλάδα βλέπω το αντίθετο. Η αγορά της τέχνης δείχνει να μεγαλώνει συνεχώς, με μια νεότερη γενιά συλλεκτών να εμφανίζεται δυναμικά και να δείχνει πραγματικό ενδιαφέρον. Αυτό δημιουργεί ένα κλίμα αισιοδοξίας και μια αίσθηση ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο ανάπτυξης για την ελληνική σκηνή.

Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη πρόκληση για τις γκαλερί σήμερα;

Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα είναι η οικονομική βιωσιμότητα. Για να μπορέσουμε να στηρίζουμε πραγματικά τους καλλιτέχνες μας –τόσο στην παραγωγή νέων έργων όσο και στην παρουσίασή τους στο εξωτερικό– χρειάζεται μια σταθερή και υγιής βάση.

Δυστυχώς, στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη ουσιαστική θεσμική στήριξη για τις γκαλερί που επενδύουν στην εξωστρέφεια και αναλαμβάνουν το βάρος να εκπροσωπούν τους καλλιτέχνες μας διεθνώς. Αυτό σημαίνει ότι οι περισσότερες γκαλερί καλούνται να σηκώσουν μόνες τους ένα πολύ μεγάλο βάρος, κάτι που είναι δύσκολο και συχνά περιοριστικό.

Πώς επιλέγετε τους καλλιτέχνες που θα εκπροσωπήσετε; Ποια είναι τα κριτήρια;

Στην αρχή επικεντρωνόμουν σχεδόν αποκλειστικά σε νέους καλλιτέχνες, συχνά στο πρώτο τους βήμα, όταν διέκρινα στη δουλειά τους κάτι φρέσκο στη γραφή και μια ενδιαφέρουσα, κριτική φωνή. Ήθελα να δώσω χώρο σε νέες προσεγγίσεις και να στηρίξω δημιουργούς που είχαν να πουν κάτι ουσιαστικό.

Σήμερα τα κριτήρια έχουν διευρυνθεί. Αναζητώ καλλιτέχνες που, πέρα από το ταλέντο τους, δείχνουν συνέπεια και πραγματικό ενδιαφέρον για τα θέματα που τους απασχολούν. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η δουλειά τους να έχει έναν κοινωνικό χαρακτήρα, να ανοίγει διάλογο με τον κόσμο γύρω μας.

Παράλληλα, εξετάζω ποιες φωνές χρειάζεται να ακουστούν με βάση τα διεθνή συμφραζόμενα και ποια κενά υπάρχουν στη γκαλερί, ώστε να υπάρχει συνοχή αλλά και ποικιλία. Τέλος, παίζει ρόλο και η προσωπικότητα του καλλιτέχνη, η πορεία του και η διάθεση για συνεργασία – γιατί η σχέση γκαλερί και καλλιτέχνη είναι μια μακροχρόνια πορεία που χτίζεται με εμπιστοσύνη.

Τι παρατηρείτε όσον αφορά τη συμπεριφορά και τα ενδιαφέροντα των συλλεκτών; 

Οι συλλέκτες είναι ζωντανοί οργανισμοί· εξελίσσονται συνεχώς. Οι νεότεροι συλλέκτες συχνά αλλάζουν γνώμη ως προς το τι τους ενδιαφέρει, και αυτό είναι φυσικό μέρος της συλλεκτικής τους πορείας —μια διαδικασία αναζήτησης και διαμόρφωσης ταυτότητας.

Οι πιο ώριμοι, από την άλλη, είτε ακολουθούν τις τάσεις και τα διεθνή trends, είτε αφήνονται να καθοδηγηθούν από τη δική τους εσωτερική φωνή. Σε αυτή την περίπτωση, η συλλεκτική τους δραστηριότητα αποκτά ιδιαίτερο βάθος και σημασία, γιατί χτίζει ένα έργο που έχει συνέπεια και αφήνει πραγματικό αποτύπωμα.

Ποιο είναι το μέλλον των art fairs; Παραμένουν απαραίτητα για τους καλλιτεχνικούς θεσμούς;

Ναι, τα art fairs παραμένουν απαραίτητα, παρά όλα τους τα «αρνητικά» —όπως η μεγάλη οικονομική επιβάρυνση, η σωματική εξάντληση που συνεπάγονται αλλά και το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα. Ο λόγος είναι ότι προσφέρουν μια μοναδική συγκέντρωση κοινού, συλλεκτών και επαγγελματιών της τέχνης που δύσκολα μπορεί να επιτευχθεί αλλού.

Ειδικά στην Αθήνα, όπου η επισκεψιμότητα στις γκαλερί παραμένει σχετικά χαμηλή, τα art fairs γίνονται ο χώρος όπου η προβολή είναι πολύ πιο υψηλή και η δυνατότητα δικτύωσης πολύ πιο ουσιαστική. Γι' αυτό, παρά τις δυσκολίες, θεωρώ ότι προς το παρόν παραμένουν κομβικά για την εξωστρέφεια και τη βιωσιμότητα των καλλιτεχνικών θεσμών.

Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο καλλιτέχνη που θέλει να συνεργαστεί με μια γκαλερί υψηλού κύρους σαν τη δική σας;

Η συμβουλή μου θα ήταν να έρχεται στα εγκαίνια και στις εκθέσεις μας· να υπάρχει δηλαδή μια φυσική γνωριμία, όπως γνωρίζονται οι άνθρωποι στην πραγματική ζωή. Έτσι μπορούμε να δούμε και τον ίδιο και το έργο του μέσα σε ένα πλαίσιο διαλόγου και αλληλεπίδρασης.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να επικεντρωθεί στη δουλειά του, να την εξελίσσει και να τη δείχνει με φυσικό τρόπο, χωρίς να πιέζει τη γκαλερί να τον προσέξει. Όταν η δουλειά έχει συνέπεια και ποιότητα, αργά ή γρήγορα βρίσκει τον δρόμο της και τραβά το ενδιαφέρον που της αξίζει.

Πιστεύετε ότι οι γκαλερί παραμένουν ακόμα 'ναοί' της τέχνης ή έχουν μετατραπεί σε 'κόμβους' εμπορίου και κοινωνικής δικτύωσης;

Οι γκαλερί οφείλουν να πουλάνε έργα —διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν. Ωστόσο, ο ρόλος τους δεν εξαντλείται στην εμπορική διάσταση. Ως θεσμοί είναι εξαιρετικά σημαντικοί γιατί στηρίζουν και φροντίζουν τους καλλιτέχνες, δημιουργούν χώρο για να μιλήσει η τέχνη και να ακουστεί η φωνή της.

Χωρίς τις γκαλερί, το οικοσύστημα της τέχνης θα ήταν πολύ φτωχότερο και πιο προβληματικό. Οι γκαλερί παραμένουν λοιπόν κάτι πολύ περισσότερο από «κόμβοι εμπορίου»: είναι γέφυρες ανάμεσα στους καλλιτέχνες, το κοινό και τον διεθνή διάλογο της τέχνης.

Όταν κλείνετε την πόρτα της γκαλερί στο τέλος της ημέρας, τι είναι αυτό που θέλετε να έχει μείνει πίσω;

Ιδανικά, τίποτα. Να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι δουλειές, ώστε να κλείνω την πόρτα χωρίς εκκρεμότητες. Αυτό μου δίνει την αίσθηση μιας καθαρής ημέρας, που αφήνει χώρο για να ξεκινήσει η επόμενη με ενέργεια και δημιουργικότητα.

Did you enjoy the interview? This was just the beginning. See what we can do together.